Witaminy

Witaminami nazywamy organiczne składniki pokarmowe, które nie dostarczają ani energii, ani budulca dla nowo tworzacych się komórek, są jednak niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Witaminy są związkami o stosunkowo niewielkiej masie cząsteczkowej i różnorodnej budowie chemicznej.
 
W porównaniu z podstawowymi składnikami pokarmowymi - białkami, tłuszczami i węglowodanami ilość witamin potrzebna do prawidłowego przebiogu procesów życiowych jest znikoma.

Głównym źródłem witamin w pokarmie człowieka i zwierząt są rośliny, w których witaminy są syntezowane. Człowiek otrzymuje witaminy bądź bezpośrednio z pokarmem roślinnym, bądź z pokarmem pochodzenia zwierzęcego, w którym są witaminy nagromadzone uprzednio z materiału roślinnego.
 

Brak lub niedobów witamin w pożywieniu pociąga za sobą znaczne zaburzenia w przemianie materii i energii, wywołujhąc schorzenia zwane hipowitaminozami i awitaminozami.


Badania ostatnich dziesięcioleci wykazały, że istnieje ścisły związek pomiędzy witaminami a enzymami, które normują procesy przemiany materii i energii w ustroju. Okazało się, że szereg enzymów powstaje przez połączenie różnych witamin z białkiem. W ten sposób choroba wywołana brakiem lub niedoborem witamin w pokarmach jest w swej istocie następstwem niedostatecznej aktywności odpowiedniego enzymu, który katalizuje odpowiednie ogniwo przemian chemicznych.

Wszystkie znane dziś witaminy dzielimy na dwie grupy: rozpuszczalne w tłuszczach i rozpuszczalne w wodzie. Do piewrwszej grupy należą witaminy A, D, E i K. Do drógiej zespół witamin B i witamina C.

 

Witamina Działanie Objawy niedoboru Źródło Minimalne zapotrzebowanie dzienne
A koenzym barwników wzrokowych ślepota zmierzchowa, wysychanie skóry zwierzęce: tran, pełne mleko, śmietana, sery, masło, źółtko jaja
roślinne: źółte warzywa i owoce
5000 j. m.
B1
(Tiamina)
koenzym w przemianie węglowodanowej beri-beri, zapalenie nerwów zwierzęce: mięso wieprzowe, wątroba, produkty mleczke
roślinne: rośliny strączkowe, orzechy, otręby, chleb razowy
0,5 mg na 1000 kcal
B2
(Ryboflawina)
składnik enzymów tkankowych zapalenie błony śluzowej języka, zajady zwierzęce: mleko, ser, jaja, wątroba, serce, mięso
roślinne: jarzyny liściaste zielone, pieczywo z razowej mąki
1,8 mg
PP
(Niacyna)
składnik nukleotydów DPN i TPN pelagra, zapalenie skóry, biegunki, otępienie umysłowe zwierzęce: wątroba, nerki, chude mięso, drób
roślinne: wyroby z mąki razowej, nie oczyszczane kasze, orzeszki ziemne
10 - 15 mg
B6
(Pirydoksyna)
stanowi grupy prostetyczne niektórych enzymów drgawki, nadmierna pobudliwość nerwowo-mięśniowa zwierzęce: mięso, wątroba, nerki, w niewielkich ilościach w mleku
roślinne: kiełki pszenicy, pieczywo razowe, orzeszki ziemne, kukurydza, w niewielkich ilościach zielone jarzyny
2 mg
Kwas pantotenowy składnik koenzymu A zapalenie skóry, zapalenie jelit, niewydolność nadnerczy, łysienie zwierzęce: nerki, wątroba, jaja
roślinne: większość świerzych jarzyn, wyroby z mąki razowej, orzeszki ziemne
-
Biotyna bierze udział w syhntezie kwasów tłuszczowych zapelenie skóry, zapalenie jelit zwierzęce: nerki, wątroba, jaja, mleko
roślinne: większość świerzych jarzyn
-
Kwas foliowy udział w transporcie reszt jednowęglowych sprue, niedokrwistość zwierzęce: wątroba kurcząt
roślinne:liście zielonych warzyw
500 ug
B12
(cyjanokobalamina)
udział w metabolizmie aminokwasów pobudza erytropezę niedokrwistość złośliwa zwierzęce: wątroba, nerki, mięczaki, chuda wołowina, cielęcina, baranina, drób, jaja, sery
roślinne: -
2,8 ug
C
(Kwas askorbinowy)
bliżej nie znane; udział w syntezie kolagenu gnilec zwierzęce: -
roślinne: owoce cytrusowe, jagody, melony, ananasy, zielone jarzyny liściaste, pomidory, ziemniaki
75 mg
D
(Kalcyferol)
zwiększa wchłananie wapnia i fosforanów z przewodu pokarmowego krzywica zwierzęce: tran; w niewielkich ilościach w mleku, wątrobie, żółtku jaja kurzego
roślinne: -
400 j.m.
E
(Alfa-tokoferol)
koenzym w transporcie elektronów w układzie cytochromów u zwierząt zaburzenia czynności rozrodczych zwierzęce: wątroba, jaja
roślinne: olej z kiełków pszenicy, zielone jarzyny liściaste, olej bawełniany, orzechy, rośliny strączkowe
-
K
(przeciwkrwotoczna)
bierze udział w syntesie protrombiny w wątrobie krwawienia zwierzęce: wątroba
roślinne: zielone jarzyny liściaste (kapusta, szpinak), kalafiory, soja
-

 

Wapń
Wapń jest nieodzownym składnikiem protoplazmy i płynów tkankowych. W dużych ilościach znajduje się w kościach i zębach; 99% wszystkich soli wapnia w ustroju przypada na kości. Wapń jest ściśle związany z procesami pobudliwości mięśniowej, z czynnością serca, przepuszczalnością błon komórkowych. W postaci zjonizowanej jest czynnikiem koniecznym w krzepnięciu krwi. Organizm nie może się przystosować do niedoboru wapnia, toteż konieczny jest stały jego dowóz w pokarmach. Dla utrzymania prawidłowego poziomu wapnia wystarcza doprowadzenie 0,75 g wapnia na dzień. Najlepszym źródłem wapnia jest mleko. Dzieci, kobiecy ciężarne i karmiące wymagają dowozu większych ilości wapnia.

Fosfor
Fosfor znajduje się w ustroju i nie tylko w postaci nieorganicznych fosforanów, lecz wchodzi także w skład złożonych związków organicznych. Organiczne związki fosforu odgrywają niezwykle ważną rolę w procesach życiowych.

Sól i Potas
Występują przeważnie w postaci jonów soli dobrze rozpuszczalnych we wszystkich tkankach ustroju. Największe ilości soli znajdują się w płynach pozakomórkowych, potas jest natomiast przede wszystkim jonem wewnątrzkomórkowym.

Siarka
Wchodzi w skład większości białek

Żelazo
Znajduje się nie tylko w krwinkach czerwonych, lecz także we wszystkich komórkach ciała. Bierze ono udział w przenoszeniu tlenu. Zapasy żelaza w ustroju są ograniczone, toteż potrzebny jest dowóz ich z pokarmem. Źródłem żelaza są: chleb razowy, źółtko jaja, mięso, owoce, zielone jarzyny.

Jod
Wchodzi w skład hormonu tarczycy - tyroksyny. Zapotrzebowanie ustroju na ten pierwiastek jest niezwykle małe i wynosi 0,000044 g na dobę.

Miedź
Występująca w ustroju jest czynnikiem biorącym udział w tworzeniu hemoglobiny, chociaż sama w jej skład nie wchodzi.
2013 - 2015  ilovebodybuilding.pl - kulturystyka   globbers joomla templates
Stat4u